تبلیغات
راه روشن - كره زمین زیر چشم ماهواره ها

راه روشن

پنجشنبه 7 بهمن 1389

نویسنده: حسین   طبقه بندی: عمومی، 

بیش از نیم قرن است كه مردم جهان از تسخیر فضا صرفا آنچه را می دانند كه رسانه ها پیرامون پرتاب موشك ها، فرستادن انسان به فضا و تجسس در منظومه شمسی و كهكشان ها، به عبارت دیگر تمامی زمینه هایی كه ویترین رویارویی آمریكا و اتحاد شوروی در دوران جنگ سرد را تشكیل می داده است، منتشر ساخته اند. اما، فعالیتی بسیار مهمتر به لحاظ اهداف مدنظر و نیز بودجه اختصاص یافته به آن، به طور كاملا پنهان سال هاست كه در جریان است، كه آن نیز جاسوسی به كمك ماهواره ها و طراحی سلاح هایی فوق پیشرفته به منظور كشاندن منازعه به فضاست! دراین راستا نیز، گنجینه هایی از نبوغ به كار گرفته شده وجنگ اندیشه ها در جمع مهندسان و نظامیان غوغا كرده است، كه اوج آن را می توان «جنگ ستارگان» نامید. امروز، جای جای جهان زیر «چشم و گوش» ماهواره های جاسوسی قرار دارد كه به ویژه آمریكایی اند، و این درحالی است كه حدود 12 كشور جهان و حتی بسیاری شركت های خصوصی نیز از «جاسوس های فضایی» خود برخوردار بوده و به طور كاملا مستقل عمل می كنند. به عبارت دیگر، می توان گفت كه امروز تقریبا همه كس زیرنگاه همه كس قرار دارد. اما، حاصل صدها میلیارد دلاری كه طی 5 سال گذشته صرف تجسس در فضا گردیده چه بوده، واقعیت این جاسوس های فضایی چیست، از چه توانایی هایی برخوردارند و به چه كسانی متعلق اند؟

ماهواره های جاسوسی امروز به یكی از مهمترین ابزارهای سرویس های اطلاعاتی كشورهای توسعه یافته مبدل گردیده اند، به گونه ای كه حدود 95 درصد اطلاعات محرمانه رده بندی شده از این ماهواره ها به دست می آید.
در واقع، ماهواره ها در انواع گوناگون خود انقلابی در زندگی افراد بشر پدید آورده اند. به عنوان مثال، ماهواره های ارتباطاتی جهان مان را به «دهكده ای جهانی» مبدل ساخته اند كه هر آنچه در آن رخ می دهد بلافاصله به چهار گوشه جهان انتشار می یابد. پخش نخستین برنامه های تلویزیونی از قاره ای به قاره دیگر در اواسط سال های دهه 1960 انجام پذیرفته است. امروز، روزانه گزارش هایی از دور افتاده ترین نقاط كره زمین دریافت می داریم كه به وسیله ماهواره ها انتقال یافته اند. انتقال های ماهواره ای نه تنها به كار اطلاع رسانی می آید، بلكه تأثیری عمده و گاه سرنوشت ساز بر جریان رویدادها دارد. بدین سان، در بسیاری منازعات مخابره اخبار از سوی گزارشگران به سراسر جهان اغلب سران سیاسی و نظامی را به «خویشتنداری» واداشته است.
دراین حال، ماهواره های هواشناسی ما را در پیش بینی تغییرات آب و هوایی یاری داده، همچنین به ما اجازه می دهند روند تولد و یا جابه جایی توفان ها و گردبادها و نیز تحولات حاصل در پدیده های طبیعی مانند سیل ها، آتشفشان ها و... را پیگیری كنیم. ماهواره هایی دیگر به مشاهده جو زمین، اقیانوس ها و زمین، پیگیری روند ذوب یخ ها و غیره اختصاص یافته اند.
از جنگ سرد تا جنگ ستارگان
می توان گفت كه سرویس های اطلاعاتی احتمالا به اندازه تاریخ جهان عمر دارند. در واقع، از همان آغاز انسان پیوسته در جست وجوی آن بوده كه بداند چه كسانی در جوار سرزمین وی سكونت دارند، چگونه و با چه هدفی زندگی می كنند، سرگرم كار خود هستند یا درصدد وارد آوردن ضربه ای به همسایه، و... و چنانچه این همسایگان به قبیله و یا نژادی دیگر تعلق داشتند، اطلاعات به دست آمده نیز می توانست برای بقای افرادی كه جامعه ای را در سرزمین خود تشكیل می دادند، بسیار حیاتی باشد.
ژنرال های نامداری چون «ژول سزار»، «ناپلئون بناپارت» و یا «جرج واشنگتن» به منظور شناخت مقاصد دشمنان خود، پیروزی بر آنها و یا به بند كشیدن استقلال شان، به عملیات مخفی متعدد دست زده اند. در سال های دهه 1930، «اف بی آی» كه در آن زمان سرویس های جاسوسی را نیز دربرمی گرفت، با حمله به سرویس های ضدجاسوسی آلمانی و ژاپنی ده ها مأمور مخفی را كه با نفوذ به سرویس های غربی اقدام به خرابكاری كرده بودند، دستگیر كرد. پلیس فدرال آمریكا همچنین موفق گردید شوروی ها را كه سعی در نفوذ به دولت و نهادهای اقتصادی آمریكا را داشتند، سركوب كند.
در سال 1941، همان هنگام كه «هنری سیمسون»، وزیر خارجه آمریكا، همه جا داد سخن می داد كه: «اشخاص محترم نامه های یكدیگر را نمی خوانند»، آمریكا خود شبكه اطلاعاتی جهانی بسیار پیشرفته ای تأسیس كرده و آن را «ورلد كلاس» نامیده بود. در فاصله میان دو جنگ جهانی، نیروی دریایی آمریكا نخستین سیستم های كدگذاری دیپلماتیك ژاپن- «ماشین سرخ» معروف- را مختل كرد.
بخش علوم و تكنولوژی سازمان «سیا»- كه در سال 1947 با هدف هماهنگ ساختن فعالیت های اطلاعاتی آمریكا و در عین حال، برآورد و انتشار اطلاعاتی كه ممكن بود امنیت ملی را به خطر اندازند، تأسیس گردید- نیز در تدوین روش های جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات سهم بسزایی داشته است. همچنین، سازمان «سیا» است كه مهمترین ماهواره های جاسوسی آمریكا (از نوع «كی هول») و نیز هواپیماهای جاسوسی «یو-2»، «ای-12»، «اورورا» و... طراحی كرده است. ماهواره ها و فعالیت های اطلاعاتی به آمریكایی ها اجازه داده اند تجارب خود را در زمینه سلاح هایی چون موشك ها و سیستم های فضایی گسترش دهند. بسیاری از برنامه های آمریكا در زمینه جمع آوری اطلاعات به طور مستقیم از نخستین سیستم های راه اندازی شده توسط «سیا» منشأ گرفته است.
این نكته را نیز باید متذكر شد كه تلاش های تكنولوژیك «سیا» گاه به حوادثی جبران ناپذیر انجامیده است. به عنوان مثال، آزمایش های انجام گرفته به كمك «ال اس دی» كه با كد «امكوكترا» شناخته می شود، به خودكشی «فرانك اولسون»، «دانشمند نظامی» در سال 1953 انجامید. صرفا 22 سال بعد بود كه خانواده وی به حقیقت مرگ او پی بردند. همچنین، خودنویس های سمی و صدف های انفجاری متعدد با انگیزه به قتل رساندن «فیدل كاسترو»، رهبر كوبا، ساخته شد. «سیا» حتی از گربه ها و پرندگان نیز با كار گذاردن ابزار جاسوسی در سر و بدن آنها برای جمع آوری اطلاعات استفاده كرده است. امروز نیز انواع «جاسوس های پرنده» الكترونیك با اهداف جاسوسی و یا نظامی به كار گرفته می شوند. باید گفت كه قتل رئیس جمهور «كندی»، «رابرت كندی»، «مارتین لوتركینگ» و نیز، میلیون ها قربانی ویتنام، السالوادور و غیره بر دوش سازمان «سیا» سنگینی می كند. و البته، اقدامات نظامی این سازمان در كویت و یا عراق نیز نباید به فراموشی سپرده شود. آرشیوهای از رده بندی خارج شده دانشگاه «جرج واشنگتن» اطلاعات گسترده ای در این زمینه در اختیار علاقه مندان قرار می دهد.
به هر شكل، معاهده سال 1967 در باره فضا و بهره برداری از آن، قرار دادن هرگونه سلاح هسته ای و یا كشتار جمعی در مدار زمین را ممنوع می سازد، اما به هیچ وجه مانع از استفاده از ماهواره های جاسوسی و یا بهره گیری نیروهای نظامی مستقر در زمین از كمك های این ماهواره ها نمی شود. امروز، مدرن ترین ارتش ها بیش و كم به مجموعه ای از ماهواره های نظامی، به ویژه جاسوسی، ارتباطی و موقعیت یاب وابسته اند. اما، هیچ یك از این ماهواره ها تاكنون به توانایی های تهاجمی مجهز نگردیده است.
یك «ماهواره جاسوسی» ماهواره ای ساخته دست بشر است كه هدف آن جمع آوری اطلاعات نظامی و یا امنیتی پیرامون كشورهای مختلف جهان و یا شناسایی استعدادها و تأسیسات نظامی و غیرنظامی كشورهاست، و این كار غالبا بدون اطلاع این كشورها صورت می پذیرد. ماهواره های جاسوسی به پیشرفته ترین وسایل شناسایی مانند رادارها و دوربین های عكاسی و مادون قرمز با لنزهایی بسیار قدرتمند مجهز و قادرند از ارتفاع 200 كیلومتری زمین اشیایی به طول 10 سانتیمتر را مشاهده كنند، به همین دلیل نیز در انواع فعالیت نظامی جاسوسی مانند عكسبرداری، استراق سمع و ضبط ارتباطات رادیویی مورد استفاده قرار می گیرند. بدین سان، حاصل كار ماهواره های جاسوسی نظامی و یا «تجاری» دریافت اطلاعاتی است كه می توانند به اتخاذ تصمیمات استراتژیك كمك كنند. تصاویر به كمك ارتباطات هرتزی به زمین ارسال گردیده و یا در شكل فیلم هایی قرار دارند كه در كپسول های مخصوص گنجانده شده اند. البته، باید گفت كه روش دوم بسیار قدیمی است و به ندرت مورد استفاده قرار می گیرد.
از سال 1958 (پرتاب «اسپوتنیك»)، شوروی/ روسیه و آمریكا حدود 3هزار ماهواره نظامی به فضا پرتاب كرده اند كه 80درصد این ماهواره ها صرفا به شوروی تعلق داشته است. آمریكایی ها از ماهواره هایی با ابعاد بزرگتر و طول عمر بیشتر استفاده می كنند. امتیاز عمده ماهواره ها این است كه از مانع «حاكمیت ملی» عبور كرده، قادرند كل خاك كشورهای مدنظر را پوشش دهند.
ساختن یك ماهواره زمان (5تا 8سال) و هزینه بسیار می طلبد و به پایگاه پرتاب و تأسیسات زیربنایی گسترده برای تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده نیازمند است. به همین دلیل نیز، ماهواره ها به بهترین وسیله جاسوسی قدرت های بزرگ كه از توانایی های فضایی برخوردار بوده، قادرند شبكه ای از ایستگاه های زمینی برای خود به وجود آورند، تبدیل گردیده اند.
از هنگام پایان جنگ سرد، حدود پانزده كشور از جمله چین، انگلیس، فرانسه، هند، ژاپن، آلمان، ایتالیا، پاكستان، مصر، تایلند، مالزی، تایوان، آفریقای جنوبی، عربستان سعودی، كره جنوبی و نیز رژیم صهیونیستی خود به تنهایی و یا به كمك دیگر كشورها ماهواره جاسوسی با هدف نظامی و یا غیرنظامی در مدار زمین قرار داده اند كه آنها را به لحاظ اطلاعاتی «خودكفا» می سازد. به عنوان مثال، اسرائیل به منظور جاسوسی از همسایگان خود به این گونه توانایی بسیار نیازمند و وابسته است. هند به پاكستان و چین چشم دوخته، و چین نیز در زیرنگاه های تایوان قراردارد. در حالی كه، ژاپن سعی در برآورد تهدیدهای هسته ای و موشك های بالستیك كره شمالی دارد.
به عبارت دیگر، پایه های قدرت «جاسوسی فضایی» آمریكا و روسیه كه در طول جنگ سرد بسیار بارز بود، با پیدایش این كشورهای «نوظهور» سست گردیده است. علاوه بر این، در حالی كه ماهواره های نظامی درگذشته صرفاً از سوی كشور دارنده این گونه ماهواره ها پرتاب می شد، امروز وضعیت كاملا تغییر یافته است. به عنوان نمونه، ماهواره های نظامی آلمان و یا دیگر كشورها از سوی روسیه و از پایگاه فضایی «بایكونور» قزاقستان به فضا پرتاب می گردد.
بدین ترتیب، ارتش های مدرن امروز دیگر قادر به چشم پوشی از خدمات ماهواره ها نیستند و روز به روز نیز بیشتر به فضا وابسته می شوند. در واقع، باید گفت كه فضای نظامی اهمیتی فزاینده در عملیات نظامی استراتژیك و یا تاكتیك یافته است.
دقت یك ماهواره جاسوسی نظامی رازی است كه به خوبی از آن محافظت می شود. تحلیلگران آن را 15تا 30 سانتیمتر برای ماهواره های آمریكایی و روس و یك متر برای ماهواره های فرانسوی برآورد می كنند. این میزان دقت سبب می گردد تا صرفا سطحی كوچك توسط دوربین های ماهواره پوشش داده شود. به عنوان مثال، پوشش منطقه عملیات در طول جنگ خلیج فارس به 1500 تصویر ماهواره ای و سه روز وقت نیاز پیدا كرد. بنابراین، ماهواره های نظامی باید كه به بهترین وجه سازش لازم را میان «دقت مورد نیاز» (كه خواسته فرماندهان یگان های زمینی برای كشف تله ها و ترفندهای دشمن است) و «تازگی» اطلاعات برقرار سازند. توانایی جذب و تجزیه و تحلیل ایستگاه های زمینی (یك ماهواره جاسوسی به راحتی 2گیگااوكتت تصویر در دقیقه ارسال می دارد) و نیز مهارت تحلیلگران آن به اندازه توانایی های خود ماهواره حائز اهمیت است. ماهواره های جاسوسی كه غالباً در ارتفاعات پایین تر قرار داده می شوند، قادرند ظرف كمتر از 2ساعت به دور زمین گردش و تصاویری دقیق از اهداف مورد نظر تهیه كنند.
در واقع، از اوت 1945 بود كه نظامیان آمریكایی به این فكر افتادند كه ماهواره ها می توانند در هدایت عملیات نظامی به ویژه در زمینه اطلاعاتی بسیار مؤثر واقع گردند. با این حال، باید منتظر پرتاب نخستین ماهواره (4اكتبر 1957) از سوی شوروی بمانیم تا «فضای نظامی» شكل بگیرد و به یكی از موضوعات عمده جنگ سرد مبدل گردد.
در سال 1958، آمریكا كه در برابر افزایش تهدید شوروی در زمینه موشك های استراتژیك مستأصل مانده، قادر به برآورد وسعت این تهدید نیز نبود، تصمیم گرفت در كنار هواپیماهای جاسوسی خود (یو-2) ماهواره های جاسوسی را نیز به كار گیرد (برنامه «كورونا»).بدین شكل، بین سال های 1960 تا 1972 تعداد 145 ماهواره «كی هول» به فضا پرتاب گردید و این ماهواره ها 866 هزار تصویر را كه معادل 88 بار كل خاك شوروی را با دقتی كه به تدریج از 10متر به 60سانتیمتر كاهش یافت پوشش می دادند، به زمین ارسال كردند. از اواسط دهه بعد، آمریكا ماهواره هایی پیشرفته تر در مدار زمین قرار داد كه وزن آنها بین 15 تا 18تن بود و ذخیره سوخت شان به آنها اجازه می داد از مدار «پاركینگ» خود واقع در ارتفاع حدود 400كیلومتری، تا ارتفاع 160كیلومتری زمین پایین آمده، و پس از تهیه تصاویر مورد نیاز با دقتی معادل 10سانتیمتر، به موقعیت پیشین خود بازگردند. این ماهواره ها قادر بودند در پرتوهای مرئی مادون قرمز و امواج رادار به خوبی «ببینند». نتیجه آن كه، آمریكا از 30سال پیش دورافتاده ترین نقاط كره زمین را نیز زیر چشمان جاسوسان فضایی خود دارد.
به موازات آن، از سال 1958 ماهواره هایی در مدار زمین قرار گرفته اند كه قادرند پرتاب موشك های بالستیك دشمن را بلافاصله ردیابی كنند. همچنین، ماهواره های جاسوسی استراق سمع (مانند «مركوری») هر یك ماهانه نزدیك به 100میلیون ارتباط رادیوالكتریك را شنود می كنند. به جمع این ماهواره ها، ماهواره های ارتباطی تاكتیك و استراتژیك، ردیاب انفجارهای هسته ای، نظارت هوایی و دریایی، نقشه برداری، هواشناسی، هدایت مهمات و مطالعه بر روی شكل و ابعاد كره زمین نیز افزوده می شوند. در طول جنگ سرد، به ترتیب 77 و 60درصد ماهواره های پرتاب شده از سوی شوروی و آمریكا، نظامی بودند. بین سال های 1962 تا 1987، اتحاد شوروی 712 ماهواره جاسوسی- به عبارت دیگر، به طور متوسط 28 ماهواره در سال- به فضا پرتاب كرده است.
بنابراین، عمده تلاش ها بر تهیه تصاویر، شنود، موقعیت یابی و برقراری ارتباط متمركز بوده است. به موازات آن نیز، بودجه هایی هنگفت به پژوهش های تسلیحاتی- فضایی و تولید سلاح های فضایی به منظور كشاندن منازعات به فضا اختصاص یافته است. طی سال های اخیر، چین و آمریكا آزمایشات متعددی به انجام رسانده اند كه به انهدام ماهواره ها به وسیله موشك هایی كه از زمین، هواپیما و یا كشتی پرتاب شده اند، منجر گردیده است.
ماهواره های ضدماهواره نیز از دیگر تولیدات قدرت های بزرگ به ویژه اتحاد شوروی بوده است. اما، به غیر از سیستمی از بمب های هسته ای شوروی كه در سال های 1968 تا 1983 با هدف قرار گرفتن در مدار زمین ساخته شدند، به دلیل مخالفت كنگره آمریكا هیچ سیستم جنگی دیگری مدنظر قرار نگرفت.
فضا در تصرف ماهواره ها
آمریكا متراكم ترین شبكه ماهواره های جاسوسی را داراست. مشخصات این ماهواره ها كه بهای هر یك از میلیارد دلار متجاوز است، كاملا سری و محرمانه است. ماهواره های جاسوسی كه به منظور ردیابی هرچه بهتر و بیشتر جزئیات عموما در مدارهای پایین تر قرار داده می شوند، برای پاسخگویی به نیازهای نظامی بارها مدار خود را تغییر می دهند. به طور كلی، می توان گفت كه اطلاعات اندكی پیرامون این ماهواره ها در دست است. هیچ كس هنوز به درستی نمی داند دقیقا چه تعداد ماهواره وجود دارد، در كدام مدارها واقعند و به چه كشورهایی تعلق دارند!
در آمریكا، دو ارگانیسم مسئولیت ماهواره های جاسوسی را برعهده دارند: سازمان «سیا» و «آژانس امنیت ملی». این دو آژانس نقشی كاملا یكسان ایفا نمی كنند. همان گونه كه پیشتر نیز بدان اشاره شد، «سیا» در سال 1947 با هدف هماهنگ ساختن فعالیت های اطلاعاتی آمریكا و در عین حال، برآورد و انتشار اطلاعات مربوط به امنیت ملی این كشور تاسیس گردید. بودجه اختصاص یافته به این سازمان- كه رقم آن به طور دقیق مشخص نیست- به كار محافظت از آمریكا و منافع آن در خارج از این كشور می آید. «آژانس امنیت ملی» در سال 1952 در دوران حكومت رئیس جمهور «ترومن» تاسیس گردیده و ماموریت آن ارائه اطلاعات و انجام مأموریت های فوق امنیتی با همكاری سرویس های ارتش آمریكاست. این سازمان به مرور زمان در همه گونه فعالیت مربوط به كدگذاری و رمزگشایی نظامی و یا غیرنظامی، و البته مبارزه با تروریسم تخصص یافته و همانند «سیا» مسئولیت امنیت ارتباطات در خاك آمریكا و متعلقات آن را برعهده گرفته است.
«آژانس امنیت ملی» همچنین- و باز هم همانند «سیا»- یك شبكه اطلاعاتی بین المللی نیز راه اندازی كرده است. بدین سان، آژانس مزبور شنود مداوم ارتباطات دوربرد جهان (تلفن همراه، فكس، پست الكترونیك، نقل و انتقالات انفورماتیك) و تصاویر ماهواره ای را برعهده دارد. طبق اظهارات «جان پایك»، كارشناس امور اطلاعاتی آمریكا، «آژانس امنیت ملی» نزدیك به 85درصد ارتباطات دوربرد جهان را كنترل و به كمك رایانه های برتر تجزیه و تحلیل می كند. این جریان اطلاعات پیوسته از سوی حدود 50 ایستگاه كه در 20 كشور از پنج قاره جهان واقعند، تغذیه می شود. ایستگاه های مزبور مسئولیت «گوش دادن» به سیگنال های منتشره از سوی ماهواره های مخابراتی (غالباً «اینتل ست») را برعهده دارند. مهمترین این ایستگاه ها در انگلیس، نیوزلند، استرالیا، ژاپن و آلمان قرار گرفته اند. معروفترین ماهواره های نظامی جاسوسی عبارتند از:
¤ اسپوتینك: نخستین ماهواره ساخت دست بشر بود كه در 4 اكتبر 1957 توسط شوروی به فضا پرتاب شد. این ماهواره كروی شكل قطری برابر با 58 سانتیمتر داشت، وزن آن 6/83 كیلوگرم بود و ظرف حدود 98 دقیقه یك بار به دور زمین می چرخید.
¤ گلوناس: برنامه «گلوناس» شوروی در سال های دهه 1980 در طول جنگ سرد شكل گرفت. ماهواره های تشكیل دهنده این سیستم نام «توفان» را دارند، وزنشان به 1413 كیلوگرم می رسد و به صورت گروه های 3 ماهواره ای در مدارهایی به ارتفاع 19130 كیلومتری زمین قرار می گیرند.
¤ رورست: نامی است كه غربی ها به خانواده ای از ماهواره های جاسوسی شوروی داده اند كه بین سال های 1971 تا 1988 با هدف نظارت به تحركات ناوهای ناتو به فضا پرتاب شدند.
«كاسموس»، «آلماز»، «یانتار» و «زنیت» از جمله دیگر ماهواره های روس به شمار می روند. «كاسموس 954» در كانادا سقوط كرد در حالی كه حاوی مواد رادیواكتیو بود. در فوریه 1983، یك ماهواره جاسوسی روسیه (كاسموس 1402) در جو زمین بر فراز اقیانوس آرام منفجر گردید.
¤ ماهواره های جاسوسی «كی هول»: در سال 1959، آمریكایی ها 16 نمونه از نخستین مدل ماهواره های جاسوسی خود را با نام «كی اچ- اكورونا» به فضا پرتاب كردند، كه از این تعداد 7 پرتاب با شكست روبرو گردید. بعدها، مدل های دیگری از «كی هول» («كی اچ- 4بی»، «كی اچ- 5آرگون»، «كی اچ- 6 لانیارد») در مدار زمین قرار گرفت.
¤ لاكروس/ اونیكس: این ماهواره در دسامبر 1988 با هزینه ای معادل 500 میلیون دلار توسط «ناسا»، آژانس فضایی آمریكا، ساخته شد. «لاكروس» به آنتن هایی مستطیل شكل به طول 16 و عرض 4 متر مجهز است كه دریافت سیگنال های ضعیف زمینی را ممكن می سازد.
از جمله دیگر ماهواره های جاسوسی آمریكا می توان به «كورونا»، «ساموس»، «ولا»، «میستی/ زیركونیك»، «كاسار»، «ورتكس/ چالت» و... اشاره كرد.
بعدها، بسیاری كشورهای دیگر نیز ماهواره های خود را به فضا پرتاب كردند، و از جمله این كشورها: آلمان (سار- لوپه-1-5)، چین (فان هویی شی ویسینگ)، هند (تكنولوجی اكسپریمنت ساتلایت)، فرانسه (هلیوس اآ و اب، هلیوس 4-آ، هلیوس 2ب)، انگلیس (زیركن)، اسرائیل (اوفق)، ژاپن (اینفورمیشن گاترینگ ساتلایت)، مصر (اجیپت ست1، غیرجاسوسی)، كره جنوبی (آریرانگ-2)، ایتالیا (كوسمو- اسكای مد)، و...
طبق افشاگری های اخیر سایت «ویكیلیكس» كه در روزنامه نروژی «آفتن پوستن» به چاپ رسیده است، آمریكا و آلمان به رغم مخالفت های شدید فرانسه هم اكنون به طور محرمانه درحال ساخت ماهواره های جاسوسی جدید هستند. این پروژه كه «هیروس» نام گرفته است، ساخت تعدادی نامعلوم ماهواره جاسوسی فوق دقیق را پیش بینی می كند كه قادر خواهند بود اجسام را از فاصله 50سانتیمتری تشخیص داده، تصاویر آنها را بسیار سریع تر از ماهواره های كنونی به زمین ارسال دارند، و یا به تهیه تصاویر مادون قرمز درشب بپردازند. این برنامه تحت كنترل كامل سرویس های امنیتی آلمان و آژانس فضایی این كشور به اجرا درخواهد آمد و 70 درصد تصاویر دراختیار اربابان قدرت و بازیگران خصوصی قرارخواهدگرفت.
درسال 2007، آژانس های دولتی آمریكا مختصات فضایی ماهواره های اطلاعاتی فرانسه را در اینترنت منتشر ساختند. در فرانسه، رادار نظارت فضایی «گراوس» 30 ماهواره جاسوسی آمریكایی را كه تا آن زمان تنها آژانس های اطلاعاتی بزرگ از وجود آنها مطلع بودند، ردیابی و فرانسه تهدید كرد در صورتی كه آمریكا به این فعالیت خود پایان ندهد، مختصات فضایی این ماهواره ها را افشا خواهد كرد.
اشلون یا «گوش های بزرگ جهان»!
امروز، می دانیم كه «گوش» هایی بزرگ پیوسته مكالمات مان را در آسمان، زمین و زیر دریاها شنود می كنند. شبكه ای جاسوسی كه قادر است تمامی مكالمات تلفنی جهان، مكالمات دولت ها، شركت ها و افراد را بشنود. هیچكس و هیچ چیز از این استراق سمع گسترده در امان نیست. مكالمات تلفنی، فكس ها، پست های الكترونیك، رادیوها، پیامك ها و... همه و همه با دقت تمام مطالعه و تجزیه و تحلیل می شود! درصدر این «ماشین» بزرگ جاسوسی كه «اشلون» نام گرفته، «آژانس امنیت ملی» قرار دارد. اما، آمریكا به منظور گسترش قدرت خود، كشورهای دیگری چون انگلیس (ستاد ارتباطات كل)، استرالیا (سیاست امنیت دفاعی)، نیوزلند (دایره امنیت ارتباطات كل) و كانادا (مقر امنیتی ارتباطات) را نیز شریك ساخته است، كه تنها كشورهایی هستند كه می توانند از اطلاعاتی كه «اشلون» به دست می آورد بهره مند گردند. كارشناسان رقم این هم پیمانان را دست كم 10كشور (ازجمله نروژ، دانمارك و كره جنوبی) ذكر می كنند.
و البته، مشكل همین جاست! چرا كه، كشورهایی كه از این«اتحاد مقدس» جاسوسی بین المللی حذف گردیده اند (و درصدر آنها، فرانسه و كشورهای اروپای مركزی) خود را هدف عمده این شبكه می بینند. وگرنه، دلیل وجود «اشلون» چیست؟
«آژانس امنیت ملی» درآغاز با هدف ردیابی و ضبط ارتباطات استراتژیك بلوك سابق كمونیست در اروپا تأسیس گردید، اما از هنگام پایان جنگ سرد (1989) و سقوط اتحاد شوروی(1999) دیگر دشمنی باقی نمانده است. با این حال، این مانع از آن نمی گردد كه تعداد آنتن ها و ابعاد ایستگاه های استراق سمع به طور منظم افزایش یابد. از دیدگاه «گیوم واكی»، سردبیر مجله «لوموند دو رانسنیومان»، هدف آمریكا الزاماً شنود سراسر كره زمین نیست، بلكه بیشتر ایجاد روابط وابستگی با برخی كشورهاست. این راهكار همچنین روشی به منظور تشویق آنان به انصراف از ایجاد شبكه ای خودمختار و وابسته ساختن سیستم اطلاعاتی آنان به آمریكاست. امروز، قدرتی كه هنوز در زنجیره اطلاعاتی خود تكامل نیافته باشد، قدرتی «كور» است. این كه بگوییم:«بفرمایید، من این اطلاعات را دراختیار شما قرار می دهم»، به منزله ایجاد یك وابستگی وحشتناك به اندازه وابستگی به مواد مخدر است. در 90 درصد موارد، می توان از كشور «میزبان» هرگونه اطلاعات مورد نیاز را طلب كرد، اما در 10درصد باقی مانده اطلاعاتی كه به واقع حائز اهمیت است، ممكن است «دستكاری» شود. چرا كه، با ارائه این اطلاعات كشور میزبان آنچه را كه در راستای منافع خودش است، دراختیار كشور متقاضی قرارمی دهد.
به گفته واشنگتن (كه در3 فوریه 2000 مجبور به اعتراف به وجود شبكه «اشلون» شد)، شبكه جهانی استراق سمع صرفاً به كار مبارزه با جنایات سازمان یافته، تروریسم، قاچاقچیان مواد مخدر، فروش سلاح های ممنوع و یا پولشویی می آید. اما، اگر این چنین است دلیل پنهان نگاهداشتن این «راز بزرگ» چیست؟ به چه علت دیگر كشورها نباید به این «باشگاه بسته» راه یابند، مگر نه اینكه دراین صورت «مبارزه» مؤثرتر واقع خواهد گردید؟
درواقع، رازی كه«اشلون» را دربرگرفته هرگونه برآورد دقیق توانایی ها و منافع واقعی «پنج» عضو باشگاه را دشوار می سازد. هیچ كس در حال حاضر نمی داند چه تعداد پرسنل به طور مستقیم در شبكه جهانی به كار مشغولند، تنها می توان گفت كه «آژانس امنیت ملی» خود بیش از 38 هزار پرسنل دارد. «اشلون» همچنین 120 ماهواره جاسوسی در اختیار دارد كه كوچكترین ارتباط خصوصی را رهیابی و ضبط می كنند. كافی است كه این ارتباط ازطریق ماهواره انجام پذیرد! كابل های مسی قطور در اعماق اقیانوس ها- كه قاره ها را به هم پیوند می دهند- نیز قابل اعتماد نیستند، چرا كه از 30 سال پیش آمریكایی ها این عادت موذیانه را یافته اند كه از زیردریایی ها برای اتصال سیستم های شنود خود استفاده كنند. در مورد ترافیك فیبرهای نوری و یا پست الكترونیك نیز به همین منوال می گذرد! حال، با توجه به این كه شبكه اینترنت از آمریكا ریشه گرفته است، حتی پیام هایی كه برای رسیدن به مقصد تنها باید «چندمتر» را طی كنند، از زیرساخت های آمریكایی گذر می كنند. درنهایت، توانایی شنود «اشلون» حدود 2 میلیارد ارتباط خصوصی در روزاست.
شبكه «اشلون» علاوه بر 120 ماهواره خود، هواپیماها و كشتی های «آژانس امنیت ملی» همچنین مجموعه ای از ایستگاههای زمینی از جمله سفارتخانه ها را نیز دراختیار دارد. پایگاههای انفورماتیك «آژانس امنیت ملی» به وسعت 4هكتار كه در زیر مقر این آژانس قرار دارند، و 31 ماشین حساب برتر آن نیز كاملا به كار «اشلون» می آید. كارشناسان «آژانس امنیت ملی» امروز افكار خود را بر برنامه هایی متمركز ساخته اند كه قادرند اطلاعات به دست آمده را با سرعتی برابر با 100 ترافلوپس پردازش كنند. این بدان معناست كه صدها تریلیون عملیات ظرف یك ثانیه پردازش می گردد!
«دفتر شناسایی ملی» متشكل از 2هزار پرسنل تعمیر ماهواره ها را برعهده داشته، تصاویر به دست آمده از آنها را دراختیار سرویس هایی كه بدانها نیازمندند (اساسا «سیا») قرار می دهد. بودجه این سازمان 2/6 میلیارد برآورد می شود. «ایمیج اینتلیجنت» با بودجه ای برابر با 7 میلیارد دلار، به جاسوسی به وسیله ماهواره های عكاسی و رادارها می پردازد. «آژانس امنیت ملی» به نوبه خود بودجه ای در اختیار دارد كه به 307 میلیارد دلار بالغ می شود.
انواع جاسوسی از جمله نظامی، سیاسی، اقتصادی و... در شبكه «اشلون» انجام می پذیرد اما، به گفته یك مقام این سازمان، اولویت های شبكه جاسوسی نظامی و سیاسی است. سیاسی، زیرا كه آگاهی به گرایش های یك دولت خارجی و یا محتوای مبادلات دیپلماتیك همیشه «خوب» است. اقتصادی، زیرا كه درسراسر جهان شركت ها و كارخانجات برای فروش هواپیماها، ساخت مراكز هسته ای، ساخت رایانه هوشمند، صادرات كالا و غیره، پیوسته درگیر یك جنگ تجاری واقعی اند! و رقابت به حدی است كه هرگونه اطلاعات «اشلون» می تواند شركتی را در یكی از پنج قاره جهان بر سایر شركت ها برتری دهد.
به طور كلی، در مورد نحوه فعالیت «اشلون» می توان گفت كه ایستگاه های گیرنده آن كه در سراسر جهان مستقرند، كلیه ماهواره ها، طول موج های كوتاه و نقل و انتقالات ارتباطاتی سلولی و فیبرنوری را به دام انداخته، آنها را به منظور تجزیه و تحلیل دقیق محتوا به انبوه رایانه های برتر «آژانس امنیت ملی» ارسال می دارند.
محدودیت ها؟!
مسئول «دفتر شناسایی ملی» مدعی است: «ماهواره های جاسوسی آمریكا قادرند فردی را در حیاط منزلش شناسایی كنند، روزنامه ای را كه در دستانش قرار دارد بخوانند و عكسی از چهره اش تهیه كنند!» با این حال، چشمان تیزبین و گوش های تیز این ماهواره های «فوق قدرتمند» هنوز هم نتوانسته اند «اسامه بن لادن» را شناسایی كنند و یا از محل اختفای وی آگاهی یابند! چه تعداد موشك هدایت شونده لیزری و ماهواره ای به پناهگاه های احتمالی «صدام» شلیك گردید بی آن كه به هدف اصابت كند؟
اظهارات فوق در واقع اطلاعاتی غلط و تفاسیری نادرست- از نوع «ماهواره های جاسوس قادرند مخلفات شام و ناهار و یا ساندویچ شما را تشخیص داده، حتی تیترهای روزنامه هایتان را بخوانند!»- از طریق رسانه ها در اختیار مردم قرار می دهد. پیشرفته ترین ماهواره های نظامی كنونی نه تنها از این گونه توانایی ها بی بهره اند، بلكه هنوز تا دستیابی به آنها راه بسیار است. درحال حاضر، بیشترین «دقتی» كه كارشناسان به طور غیررسمی بدان اشاره دارند به زیر 10 سانتیمتر نمی رسد، كه این میزان دقت شناسایی یك چهره را مقدور نمی سازد چه رسد به خواندن تیترهای روزنامه ها! علاوه بر محدودیت های دقت- و بدون در نظر گرفتن اختلالات آب و هوایی و جوی- بهترین ماهواره های نظامی قادر به دیدن آن سوی دیوارها نیستند. بنابراین، ادعای مشاهده پناهگاه های زیرزمینی و یا درون غارها كاملاً بی معناست! حال، اگر چه این ادعا كه گیرنده های رادارهای روز به روز پیشرفته تر این محدودیت ها را تا حدی جبران می سازند، اما دقت آنها به وضوح كمتر از گیرنده های نوری است. بدون شك، قدرت میكروپردازشگرها پیشرفت های چشمگیری را در زمینه ردیابی فضایی میسر ساخته است، اما این پیشرفت ها هنوز با آنچه در فیلم های تخیلی مشاهده می شود، بسیار فاصله دارند. این نكته را نیز باید یادآور شد كه ماهواره هایی كه از دقت بالایی برخوردارند، «مشاهده بدون وقفه» را ممكن نمی سازند. در واقع یك ماهواره نظامی جاسوسی در مدار پایین موسوم به «هلیو سینكرون» (زیر 1500 كلیومتر ارتفاع) قرار گرفته، به طور مداوم به دور زمین می چرخد، همین امر نیز امكان نظارت دائم هدف مورد نظر را از بین می برد. هرچه دقت بالاتر باشد، وسعت منطقه مدنظر نیز به ناچار كاهش می یابد. برای دستیابی به تصویری دائم كه منطقه ای وسیع را پوشش دهد، باید كه ماهواره در مدار «ژئو استاسیونر»، در ارتفاع 36 هزار كیلومتری زمین، قرار گیرد. اما، مداری با این فاصله از زمین محدودیتی بارز برای دقت بالای تصاویر به شمار می آید.و بالاخره، سرویس های ضدجاسوسی كشورها اغلب ترفندهای متعددی برای مقابله با جاسوسی ماهواره ای به كار می بندند. به عنوان مثال، ارتش عراق از خودروهای نظامی «بادی» استفاده می كرده است كه از فضا كاملاً حقیقی به نظر می رسیدند.
براساس كاتالوگ آمریكایی مسئول ردیابی و شمارش ماهواره ها و اجرام، امروز بیش از 9 هزار ماهواره یا شیء با ابعاد بیش از 10 سانتیمتر به دور كره زمین در گردش اند كه از این تعداد، 3500 ماهواره نظامی اند. اگرچه نقش عمده ماهواره نظامی جاسوسی است، اما برخی كارشناسان معتقدند كه نظارت بر فعالیت های نظامی كشورها گاه نقشی تعیین كننده در حفظ صلح ایفا كرده و این موضوع به ویژه در طول جنگ سرد (1960 تا 1990) صحت داشته است. طی سه دهه اخیر، آمریكا و شوروی صدها موشك حامل كلاهك هسته ای آماده پرتاب به سوی یكدیگر نشانه رفته اند. بنابراین، پیگیری آنچه در جناح مخالف می گذرد به كمك اطلاعات ماهواره های جاسوسی، بی شك سبب جلوگیری از «حمله پیشگیرانه» یكی از دو كشور- با این تصور كه طرف مقابل خود را آماده حمله ای گسترده می سازد- گردیده است. علاوه بر این، دریافت اطلاعات ماهواره ها از سال های دهه 1970 به عقد معاهدات خلع سلاح انجامیده است. از نقش های كمتر شناخته شده ماهواره های نظامی نیز، نظارت بر انفجارهای هسته ای در هر گوشه از كره زمین است، كه بلافاصله معلوم می سازد چه كشوری اقدام به آزمایش هسته ای كرده و در چه سطح تكنولوژیك قرار دارد. اما، مهمتر آن كه، ماهواره های جاسوسی هسته ای امروز كار بررسی میزان احترام به معاهدات منع آزمایش های هسته ای را(البته نه از سوی دارندگان اصلی سلاح های هسته ای) تسهیل ساخته اند.
منابع: انتلیژانس آنلاین، اشلون آنلاین، گالیلئو، ویكیلیكس، اپیك، كی هول ال تی، استیت واچ، یواس ساتلایت ایمیجری، ایرفورس لینك، چك پوینت آنلاین، مامبر مولتی مانیا، آرمه، ویكیپدیا، انگلفایر، كمپبل ریپورت، كلود لافلور، یی مراكش، اسپای ورلد، لوموند، فرانس كولتور، كالامئو، دیپلووب، آلترانفو، موندیالیزاسیون.

  • ابر برچسبها

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :